Bác Sĩ Ơi, Sau Khi Uống Thuốc Buổi Sáng, Đến Trưa Đo Thấy 101/70 mmHg Thì Có Nên Dừng Thuốc Không?
Tình huống thực tế:
"Tôi uống thuốc huyết áp theo đơn lúc 7h sáng. Đến trưa khoảng 11h30 - 12h, tôi đo lại thấy chỉ số tụt còn 101/70 mmHg. Tôi rất lo lắng không biết thuốc có quá liều không và có nên ngưng uống thuốc không bác sĩ?"
1. Câu trả lời ngắn gọn: TUYỆT ĐỐI KHÔNG TỰ Ý BỎ THUỐC!
Việc bệnh nhân tự ngưng thuốc khi thấy số đo huyết áp hạ thấp là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến cơn tăng huyết áp dội ngược (Rebound Hypertension), làm tăng vọt nguy cơ tai biến mạch máu não và nhồi máu cơ tim vào những ngày sau đó.
2. Chỉ số 101/70 mmHg có thực sự là "tụt huyết áp" nguy hiểm?
Theo định nghĩa y khoa, tụt huyết áp bệnh lý thường được tính khi huyết áp tâm thu < 90 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương < 60 mmHg, hoặc khi có sự sụt giảm huyết áp đột ngột kèm theo các triệu chứng thiếu máu nuôi tạng.
Chỉ số 101/70 mmHg phản ánh thuốc huyết áp đang phát huy tối đa nồng độ đỉnh trong máu (sau uống 2–5 tiếng). Để đánh giá mức độ an toàn, bác sĩ luôn dựa vào 2 yếu tố then chốt:
- Trường hợp 1 (Không có triệu chứng): Bạn cảm thấy hoàn toàn bình thường, tỉnh táo, sinh hoạt bình thường. Đây là chỉ số huyết áp kiểm soát rất đẹp, mạch máu đang được giải tỏa áp lực, hoàn toàn không cần can thiệp cấp cứu.
- Trường hợp 2 (Có triệu chứng lâm sàng): Nếu 101/70 mmHg kèm theo hoa mắt, tối sầm mặt mũi khi đứng dậy, cảm giác bồng bềnh, vã mồ hôi lạnh, ngực hồi hộp — lúc này cơ thể đang chưa thích nghi kịp với tốc độ hạ áp của thuốc.
Hình 1: Đo huyết áp đúng kỹ thuật tại cánh tay giúp xác định chính xác giá trị huyết áp thực tế và loại trừ các sai số kỹ thuật khi tự đo tại nhà.
3. Cần làm gì ngay khi đo thấy 101/70 mmHg và cảm thấy mệt mỏi?
Nằm phẳng trên giường, kê cao chân hơn đầu 15–20 độ để máu dồn về tim và não dễ dàng hơn.
Uống 1 cốc nước ấm lớn (250–300ml). Nước giúp tăng nhanh thể tích tuần hoàn trong lòng mạch sau 15–20 phút.
Khi muốn đứng dậy, hãy ngồi dậy từ từ tại mép giường 1–2 phút trước khi bước đi để phòng ngừa tụt huyết áp tư thế.
4. Kế hoạch theo dõi dài hạn cho người bệnh
- Ghi nhật ký huyết áp 3–5 ngày: Đo đều đặn 3 thời điểm: Sáng trước khi uống thuốc, Trưa (thời điểm nghi ngờ tụt) và Tối trước khi đi ngủ. Ghi chép chỉ số kèm theo cảm giác trong người.
- Mang nhật ký đến tái khám: Bác sĩ sẽ dựa vào đường biểu diễn huyết áp để điều chỉnh: giảm liều lượng, chuyển sang loại thuốc phóng thích kéo dài 24 giờ êm dịu hơn, hoặc đổi giờ uống thuốc (uống vào buổi trưa hoặc tối).
- Không tự ý bẻ viên thuốc phối hợp: Nhiều loại thuốc viên kết hợp (2-3 hoạt chất) hoặc viên bao tan chậm không được bẻ đôi vì sẽ phá vỡ cơ chế giải phóng thuốc kéo dài của nhà sản xuất.